Dul ve yetim aylığı 2026: Almanya’da DRV, Türkiye’de SGK – şartlar, belgeler, tercüme

Eşiniz veya anne-babanız vefat ettiyse ve hem Almanya’da hem Türkiye’de çalışmışsa, iki ülkeden ayrı ayrı dul ve yetim aylığı hakkınız olabilir. Almanya’da buna Witwenrente ve Waisenrente, Türkiye’de SGK ölüm aylığı denir. Bu rehberde iki sistemin şartlarını, başvurunun tek ülkeden nasıl yapıldığını ve hangi belgenin tercüme gerektirip hangisinin gerektirmediğini sade bir dille anlatıyoruz.
Kısa cevap
- Almanya (DRV): Büyük dul aylığı ölenin aylığının %55’idir (eski hukukta %60). 2026’daki vefatlarda 46 yaş 6 ay, çocuk bakımı veya çalışma gücü kaybı şarttır. Aksi hâlde küçük dul aylığı (%25, en fazla 2 yıl) ödenir.
- Yetim aylığı (DRV): Yarım yetime %10, tam yetime %20. 18 yaşa kadar, okul veya meslek eğitiminde en geç 27 yaşa kadar. Yetimin kendi geliri aylıktan düşülmez.
- Türkiye (SGK): Dul eşe ölenin aylığının %50’si, şartları sağlarsa %75’i bağlanır. Kız çocuklarda yaş sınırı yoktur; evli olmamak ve çalışmamak şarttır.
- Tek başvuru: Sosyal güvenlik sözleşmesi sayesinde bir ülkede yapılan başvuru, iki ülkede de sigortalılık varsa öbür ülke için de başvuru sayılır.
Dürüst not: Ölüm ve evlenme kaydını Türkiye’den Formül C ve Formül B olarak alırsanız bu iki belge için genellikle tercüme gerekmez. Tercümeyi yalnızca kurumun istediği belgeler için yaptırın.
Almanya’da dul ve yetim aylığı: şartlar ve oranlar
Alman emeklilik sigortası (Deutsche Rentenversicherung, DRV) vefat eden sigortalının eşine ve çocuklarına aylık öder. Önce temel şartlara bakın. DRV’ye göre:
- Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı ve vefat gününe kadar devam etmeli. Kaza gibi ani ölümlerde bu süre aranmaz.
- Bekleme süresi: Vefat eden en az 5 yıl sigortalı olmalı. Zaten emekli aylığı alıyorduysa veya ölüm iş kazasından olduysa bu şart aranmaz. Yurtdışı süreler bekleme süresine sayılabilir.
- Yeniden evlenmemiş olmalısınız. Yeniden evlenirseniz aylık kesilir; DRV’ye göre büyük dul aylığında aylığın 24 katı tutarında bir defalık ödeme (Rentenabfindung) yapılabilir.
Büyük ve küçük dul aylığı
| Tür | Kimler alır? | Oran ve süre |
|---|---|---|
| Büyük dul aylığı (große Witwenrente) | Yaş sınırını geçenler, 18 yaşından küçük kendi veya ortak çocuğunu büyütenler ya da çalışma gücünü kaybetmiş olanlar | Ölenin aylığının %55’i; eski hukukta %60. Süresiz. |
| Küçük dul aylığı (kleine Witwenrente) | Yaş sınırının altında, çocuk büyütmeyen ve çalışabilen eşler | %25; en fazla 2 yıl. Eski hukukta süresiz. |
Yaş sınırı vefat yılına göre kademeli yükseliyor: 2025’teki vefatlarda 46 yaş 4 ay, 2026’da 46 yaş 6 ay, 2027’de 46 yaş 8 ay, 2028’de 46 yaş 10 ay, 2029’dan itibaren 47 yaş. Kendine bakamayan engelli bir çocuğu büyütüyorsanız çocuğun yaşı önemli değildir.
“Eski hukuk” şudur: Evlilik 2002’den önce yapılmış ve eşlerden biri 2 Ocak 1962’den önce doğmuşsa oran %60’tır ve küçük dul aylığı süre sınırı olmadan ödenir. Almanya’ya ilk kuşak olarak gelen ailelerde bu kural sık uygulanır.
Ölüm ayını izleyen üç ay
Vefat eden emekliyse, ölüm ayından sonraki üç ay boyunca eşine ölenin aylığının tamamı ödenir. Bu dönemde dul eşin kendi geliri hesaba katılmaz. Aylık, vefat eden emekliyse en erken ölüm ayını izleyen aydan başlar; henüz emekli değilse ölüm gününden.
Yetim aylığı
- Yarım yetim (bir ebeveyn vefat etmiş): sigortalının aylığının %10’u.
- Tam yetim (iki ebeveyn de vefat etmiş): %20.
- Süre: 18 yaşına kadar. Okul veya meslek eğitimi, gönüllü hizmet, eğitimler arasında en fazla 4 aylık geçiş ya da kendine bakamayacak engellilik durumunda en geç 27 yaşına kadar.
- Gelir: Yetimin kendi kazancı aylıktan düşülmez. Öğrenci olarak çalışmak yetim aylığını etkilemez.
Başvuru süresi: 12 ayı kaçırmayın
Dul ve yetim aylığı kendiliğinden başlamaz, başvuru gerekir. § 99 SGB VI’ya göre aylık, başvuru ayından en fazla 12 takvim ayı geriye ödenir. Belgeleriniz eksik olsa bile başvuruyu zamanında yapın; eksikleri sonra tamamlayabilirsiniz.
Gelir hesabı: Türk aylığınız da sayılır
Dul aylığında en çok sürpriz yaşanan konu, eşin kendi gelirinin hesaba katılmasıdır (Einkommensanrechnung). DRV’nin Temmuz 2026 açıklamasına göre:
- Muafiyet sınırı: 1 Temmuz 2026 – 30 Haziran 2027 arasında aylık net 1.122,53 €. Yetim aylığı alma hakkı olan her çocuk için sınır 238,11 € artar.
- Kesinti: Net gelirin bu sınırı aşan kısmının %40’ı dul aylığından düşülür.
- Net hesabı: DRV brüt gelirden götürü kesinti yapar. Ücret gelirinde %40; 2011 ve sonrasında başlayan yaşlılık aylıklarında %14.
- Hangi gelirler? Neredeyse hepsi: maaş, serbest meslek kazancı, kendi emekli aylığınız, iş yeri emekliliği, kira ve sermaye geliri.
Alman emekli aylığının Türkiye’ye ödenmesi, vergisi ve yaşam belgesi hakkında ayrıntıları Alman emekli maaşı Türkiye’de rehberimizde bulabilirsiniz.
Türkiye’de SGK ölüm aylığı
Vefat eden Türkiye’de de sigortalı çalıştıysa veya Türk emekli aylığı alıyorduysa, hak sahiplerine SGK ölüm aylığı bağlanabilir. SGK’nın 4/a ve 4/b sigortalıları için açıkladığı kurallar şöyle:
Vefat edende aranan şartlar
- En az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak, veya
- 4/1-(a) sigortalılarında en az 5 yıl sigortalılık ve toplam 900 gün prim. Borçlanılan süreler bu 900 güne sayılmaz.
- Vefat eden zaten yaşlılık veya malullük aylığı alıyorduysa bu şartlar aranmaz.
- 4/1-(b) (Bağ-Kur) sigortalılarında genel sağlık sigortası primi dahil tüm prim borçlarının ödenmiş olması gerekir.
Kime, ne oranda?
| Hak sahibi | Şart | Not |
|---|---|---|
| Dul eş | Ölüm tarihinde yasal evlilik | %50. Aylık bağlanan çocuğu yoksa, çalışmıyorsa ve kendi sigortalılığından aylık almıyorsa %75. SGK burada yabancı ülkede çalışmayı da sayar. |
| Erkek çocuk | 18 yaş; lisede 20, yükseköğrenimde 25 yaş | Türkiye’de veya yabancı ülkede sigortalı çalışmamak ve kendi aylığı olmamak şart. Evli olup olmaması önemli değil. |
| Kız çocuk | Yaş ve öğrenim şartı yok | Evli olmamak (veya boşanmış ya da dul kalmış olmak), çalışmamak ve kendi aylığı olmamak şart. |
| Malul çocuk | Çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş | Yaş, cinsiyet ve medeni durum aranmaz; SGK sağlık kurulu kararı gerekir. |
| Anne ve baba | Geliri net asgari ücretin altında | 65 yaşın altındaysa eş ve çocuklardan artan hisse olmalı; 65 yaş üstünde artan hisse aranmaz. |
Almanya’da yaşayan aileler için önemli: Almanya’da sigortalı çalışan bir oğul veya kız, SGK’nın kurallarına göre ölüm aylığı alamayabilir. Çocuğun durumu değişirse (iş bulması, evlenmesi) bunu SGK’ya bildirin. Aksi hâlde yersiz ödenen aylıklar geri istenebilir.
Başvuru nereye?
Türkiye’de başvuru, vefat edenin dosyasının bulunduğu SGK il veya merkez müdürlüğüne “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ile yapılır; e-Devlet üzerinden de mümkündür. Memur emeklilerinde (4/c) yetkili birim SGK Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı’dır. Öğrenci belgeleri SGK’nın MEB ve YÖK ile protokolü sayesinde elektronik olarak alınır; Türkiye’de okuyan çocuk için ayrıca belge götürmeniz çoğu zaman gerekmez.
Elinizdeki belgenin tercümesi gerçekten gerekiyor mu? Fotoğrafını gönderin, önce bunu söyleyelim.
WhatsApp’tan sorSözleşme: başvuru bir ülkeden, aylık iki ülkeden
Almanya ile Türkiye arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi 1 Kasım 1965’ten beri yürürlükte. Dul ve yetimler için pratikte üç sonucu var:
- Tek başvuru yeter: DRV’ye göre vefat edenin her iki ülkede sigortalılığı varsa, bir ülkede yapılan başvuru öbür ülkede de başvuru sayılır. Başvuru formunda Türk sigortalılığını (sicil numarası, işyerleri, yıllar) mutlaka belirtin.
- Türkiye’de yaşıyorsanız: Alman aylığı başvurunuzu oturduğunuz yerdeki SGK müdürlüğüne verebilirsiniz. İstisnai durumlarda Almanya’da noter onaylı vekaletnameyle yetkilendirilmiş bir vekil de başvurabilir.
- Aylık nerede olursanız olun: DRV’ye göre Alman ve Türk vatandaşları, Türkiye’de yaşasalar da kural olarak aynı tutarda aylık alır. Üçüncü ülke süreleri (örneğin Avusturya veya Hollanda) tutarı etkileyebilir.
DRV’nin Türkiye sayfasında danışma için DRV Nordbayern‘in hattı verilir: 0921 607-2020. Genel DRV hattı ücretsizdir: 0800 1000 4800. Vefat Türkiye’de miras işlemlerini de başlatıyorsa, veraset ilamı ve Erbschein için Almanya’da vefat ve Türkiye’deki miras rehberimize bakın.
Belgeler ve tercüme: neyi çevirmeli, neyi çevirmemeli?
Alman sosyal güvenlik kurumlarında resmî dil Almancadır (§ 19 SGB X). Kurum yabancı dildeki bir belgeyi anlamazsa tercüme ister ve bunun için süre verir. Aynı madde, onaylı (beglaubigte) tercümenin yalnızca gerekçeli durumlarda istenebileceğini söyler. Bu yüzden ilk kural: Belgeyi önce çok dilli olarak almaya çalışın, sonra kurumun ne istediğine bakın.
Türkiye ve Almanya, çok dilli nüfus kayıt örnekleri hakkındaki CIEC Sözleşmesi No. 16’nın tarafıdır. Türkiye’de bu belgelere Formül A (doğum), B (evlenme) ve C (ölüm) denir. Başlıklar çok dilli olduğu için Alman kurumları genellikle tercüme istemez. Ayrıntılar Formül A, B, C rehberimizde.
| Belge | Tercüme? | Not |
|---|---|---|
| Ölüm kaydı, Formül C | Genellikle hayır | Çok dilli form. Almanya’daki vefatta Standesamt’ın çok dilli ölüm belgesini isteyin. |
| Evlenme kaydı, Formül B | Genellikle hayır | Aile cüzdanı Formül değildir; onu verecekseniz tercüme gerekir. |
| Çocukların doğum kaydı, Formül A | Genellikle hayır | Yetim aylığında çocukların ebeveynle bağını gösterir. |
| Vukuatlı nüfus kayıt örneği | Evet | Önceki evlilikler, boşanmalar, çocuklar. DRV bunu özellikle aile durumunu ve doğum tarihini netleştirmek için isteyebilir. |
| Türkiye’deki okul veya üniversite belgesi (18–27 yaş yetim) | Çoğunlukla | Öğrenim belgesi her dönem yenilenir. Kurumun istediği güncel belgeyi çevirin. |
| SGK aylık belgesi, Türkiye’deki gelir belgeleri | İstenirse | Gelir hesabı için DRV sorabilir. Önce yazılı talebi bekleyin. |
| Boşanma kararı, vasi kararı, veraset ilamı | Evet | Mahkeme kararlarının çok dilli formu yoktur. Kesinleşme şerhine dikkat edin. |
Doğum tarihi ayrı bir konu
Büyük dul aylığında yaş sınırı önemli olduğu için doğum tarihi belirleyicidir. DRV’ye göre Türk sigortalıların doğum tarihi Türk nüfus kaydından bir örnekle kanıtlanır; Türk pasaportu veya kimlik kartı bunun için yeterli değildir. Ayrıca kural olarak bir Alman sosyal sigorta kurumuna ilk bildirilen doğum tarihi esas alınır. Nüfusta sonradan yapılan yaş düzeltmeleri bu yüzden çoğu zaman sonucu değiştirmez.
Tercüme gerekiyorsa sayfa sayısını düşürün
- Kurumun yazısında hangi belgenin istendiğine bakın; “her şeyi” çevirtmeyin.
- Vukuatlı kayıtta yalnızca ilgili hane gerekiyorsa bunu kuruma sorun.
- Formül alabileceğiniz bir belgeyi Türkçe asıldan çevirtmeyin.
En sık yapılan 6 hata
- Başvuruyu ertelemek: “Belgeler tamamlanınca başvururum” demek. Alman aylığı en fazla 12 ay geriye ödenir; geç kalan ay kaybolur.
- Türk sigortalılığını yazmamak: Başvuru formunda Türkiye’deki çalışma yıllarını belirtmezseniz Türk aylığı başvurusu da başlamaz.
- Türk aylığını bildirmemek: SGK’dan aldığınız kendi aylığınız Alman dul aylığında gelir sayılabilir. Bildirmezseniz sonradan geri ödeme istenebilir.
- Formül varken tercüme ettirmek: Ölüm ve evlenme kaydı için önce Formül C ve B’yi isteyin. Çoğu zaman tercümeye gerek kalmaz.
- Çocuğun durum değişikliğini bildirmemek: Okulu bırakan, çalışmaya başlayan veya evlenen çocuk için aylık iki ülkede de değişebilir.
- İsim yazımını karıştırmak: Belgelerde ve tercümede adlar Türk nüfus kaydı ve pasaporttaki yazımla aynı olmalı (ş, ğ, ı dahil). Farklı yazım, eşleştirmeyi geciktirir.

“Dul aylığı dosyalarında bize gelen ailelerin çoğu yasın ilk haftalarında, elinde bir çanta belgeyle geliyor. İlk yaptığım şey çantayı küçültmek oluyor: Formül C ve Formül B varsa onları tercüme etmiyoruz. Çoğu zaman geriye vukuatlı nüfus kaydı ve bir öğrenci belgesi kalıyor. Bir de şunu hep söylerim: Belgeler eksik olsa bile başvuruyu hemen yapın. Tercüme bekleyebilir, başvuru süresi beklemez.”
Ali Harun BalkayaYeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal
Dul veya yetim aylığı için belge mi lazım?
Fotoğraf yeterli. Önce hangi belgenin gerçekten tercüme gerektirdiğini söyleriz, sonra sabit fiyatı.
- Sayfa başı en fazla 49,90 €, onay, kaşe-imza ve kargo dahil
- 3–7 iş günü, istenirse ekspres teslimat
- Nitelikli elektronik imzalı (QES) PDF; kabulü kurumdan kuruma değişir
- Alman kurumlarında genellikle kabul (eyalet hukukuna göre onay şerhli tercüme)
Sık sorulan sorular
Türkiye’de yaşıyorum. Alman dul aylığını nereye başvururum?
Hem Alman dul aylığı hem SGK ölüm aylığı alabilir miyim?
Yeniden evlenirsem ne olur?
Kızım 30 yaşında ve bekâr. Türk ölüm aylığı alabilir mi?
DRV Türkçe belgeleri kabul ediyor mu?
Başvuru için kaç ayım var?
İlgili rehberler
Kaynaklar
- Deutsche Rentenversicherung – Renten an Hinterbliebene, Ekim 2026
- Deutsche Rentenversicherung – Hinterbliebene: Hinzuverdienstgrenze ab Juli 2026
- Deutsche Rentenversicherung – Verbindungsstelle für die Türkei
- § 99 SGB VI – Beginn der Rente ve § 18a SGB IV – Einkommensanrechnung
- § 19 SGB X – Amtssprache
- Sosyal Güvenlik Kurumu – Ölüm Aylığı
- CIEC – Sözleşme No. 16 ve taraf devletler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya sosyal hukuk danışmanlığı yerine geçmez. Oranlar, sınırlar ve uygulamalar değişebilir; başvurudan önce DRV ve SGK’nın güncel şartlarını kontrol edin.
Bu konuda gereken belgelerin yeminli tercümesi: SGK hizmet dökümü ve emeklilik belgeleri tercümesi – sayfa başı en fazla 49,90 €, posta ile.
