Almanya’da vefat, Türkiye’de miras 2026: ölüm tescili, veraset ilamı, Erbschein ve vergi

Ali Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 12 dakika

Bir yakınınız Almanya’da vefat etti; geride Türkiye’de bir ev, tarla ya da banka hesabı, Almanya’da da bir hesap veya daire var. Bu durumda iki ülkenin makamlarıyla aynı anda uğraşırsınız. Bu rehber, hangi belgeyi nereden alacağınızı, hangi ülkenin hukukunun geçerli olduğunu, vergi sürelerini ve hangi belgenin gerçekten tercüme gerektirdiğini sırasıyla anlatıyor.

İlk adım: ölüm belgesi ve konsoloslukta ölüm tescili

Almanya’da ölüm, ölümün gerçekleştiği yerin nüfus dairesine (Standesamt) bildirilir. Bunu çoğu zaman cenaze firması yapar ve belgeleri en yakın akrabaya iletir. Siz de Standesamt’tan ek nüsha isteyebilirsiniz. Örneğin Münih’te özel kullanım için ölüm belgesinin nüshası 12 €; birçok şehirde belge online sipariş edilip yurt dışına postayla da gönderilebiliyor.

Burada en önemli karar şu: Almanca ölüm belgesi mi, çok dilli ölüm belgesi mi? Standesamt her ikisini de düzenler. Türkiye’deki işlemler için her zaman çok dilli olanı, yani Internationale Sterbeurkunde veya mehrsprachige Sterbeurkunde (Türk makamlarının deyişiyle “Formül C”) isteyin. Bu belge, Almanya ve Türkiye’nin taraf olduğu 1976 tarihli Viyana CIEC Sözleşmesi’ne (No. 16) göre düzenlenir. Alanları Türkçe dahil birçok dilde basılıdır.

• En az 3–4 nüsha alın: Konsolosluk, Türkiye’deki noter veya mahkeme, Alman bankası ve sigorta ayrı ayrı belge ister.
• Çok dilli belge tercüme gerektirmez: Türk konsoloslukları ölüm tescilinde doğrudan Formül C ister.
• Ölüm nedenini gösteren belge: Bazı konsolosluklar ölüm nedenini ve zamanını gösteren yerel bir belgeyi de ayrıca istiyor. Randevudan önce kendi konsolosluğunuzun listesine bakın.

Türk konsolosluğunda ölüm tescili

Yurt dışında ölen Türk vatandaşının ölümü, Türk nüfus kaydına kendiliğinden geçmez. Konsolosluğa bildirilmesi gerekir. Türk dış temsilciliklerinin yayımladığı listelere göre genellikle şunlar istenir:

• Dilekçe (konsolosluğun formu)
• Başvuranın T.C. kimlik kartı, aslı ve fotokopisi
• Çok dilli uluslararası ölüm belgesi (Formül C), aslı ve fotokopisi
• Ölenin T.C. kimlik kartı ve pasaportu (varsa), aslı ve fotokopisi
• Ölenin eşi yabancı uyrukluysa aile cüzdanı veya eşin doğum belgesi

Ölüm tescili için harç alınmaz. Randevu ve güncel liste için konsolosluk.gov.tr adresini kullanın. Ölen kişi Mavi Kartlıysa da ölümün Türk kayıtlarına işlenmesi gerekir; bunu da konsoloslukta sorun.

Hangi ülkenin miras hukuku geçerli?

Türk-Alman miras işlerinde belirleyici olan, 28 Mayıs 1929 tarihli Türk-Alman Konsolosluk Sözleşmesi’nin ekindeki Tereke Anlaşmasıdır (Nachlassabkommen). Alman Federal Yüksek Mahkemesi (BGH) bu anlaşmanın hâlâ uygulandığını ve AB Miras Tüzüğü’nden önce geldiğini kabul ediyor. Anlaşmanın 14. maddesi iki kural koyar:

Sonuç: Aynı terekede iki ayrı hukuk uygulanabilir. Hukukçular buna “tereke bölünmesi” (Nachlassspaltung) der. Bu, payları gerçekten değiştirebilir. Örneğin Türk Medeni Kanunu’na göre çocuklarla birlikte mirasçı olan eşin payı 1/4’tür. Alman hukukunda eşin payı, eşler ayrı mal rejimi seçmemişse çoğu durumda 1/2’ye çıkar (1/4 yasal pay ve 1/4 mal rejimi payı).

Mavi Kart sahipleri

Ölen kişi Türk vatandaşlığından izinle çıkıp Alman vatandaşı olduysa (Mavi Kart), anlaşma açısından Alman vatandaşıdır. Taşınırları Alman hukukuna göre paylaşılır. Türkiye’deki taşınmazlar ise yine Türk hukukuna tabidir. Mavi Kartlılar, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesine göre miras ve taşınmaz edinme bakımından Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder. Mirasçı olarak Türkiye’deki mala sahip olabilirler.

Türkiye’de veraset ilamı: noter mi, mahkeme mi?

Türkiye’deki tapu, banka hesabı veya araç için mirasçılık belgesi (halk arasında veraset ilamı) gerekir. Bu belgeyi iki yerden alabilirsiniz:

Noterlerin mirasçılık belgesi düzenlemesine ilişkin yönetmeliğe göre, talep yabancılık unsuru taşıyorsa, nüfus kayıtları yetersizse veya tanık dinlenmesi gerekiyorsa noter belge vermez; mahkemeye gidilir. Almanya’daki ailelerde bu sık olur: Torunlardan biri yalnızca Alman vatandaşıysa veya ölen Mavi Kartlıysa çoğu noter başvuruyu geri çevirir. O durumda zaman kaybetmeden Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurun.

Almanya’dan veraset ilamı almak: vekaletname

Türkiye’ye gitmeden de işlem yapabilirsiniz. Türkiye’deki bir avukata veya güvendiğiniz bir akrabaya vekaletname verirsiniz. İki yol var:

• Türk konsolosluğunda vekaletname: En kolay yol. Randevuyla yapılır, Türkçe düzenlenir; tercüme ve apostil gerekmez. Ücret vekaletnamenin türüne göre değişir ve kartla ödenir. Tapu satışı gibi işlemler için güncel biyometrik fotoğraf istenebilir.
• Alman noterinde vekaletname: Mümkündür, ancak noter onayına apostil alınması ve Türkçe tercümesi gerekir. Konsolosluk randevusu çok uzaksa işe yarar.

Vekaletnamede veraset ilamı alma, vergi beyannamesi verme, tapuda intikal ve bankadan para çekme yetkilerinin açıkça yazdığından emin olun. Eksik yetki, ikinci bir vekaletname demektir. Mirasçıların Türk nüfus kayıtlarındaki durumunu kontrol etmek için vukuatlı nüfus kayıt örneği rehberimize de bakabilirsiniz.

Almanya’daki hesap ve ev için Erbschein

Almanya’da mirasçılığı gösteren belge Erbschein‘dır. Ölenin son ikamet ettiği yerdeki Amtsgericht’in miras dairesine (Nachlassgericht) başvurulur. Başvuru mahkemede tutanağa geçirilerek veya Almanya’daki bir noter aracılığıyla yapılır. Başvuran, bazı bilgilerin doğruluğuna dair yemin yerine geçen beyanda (eidesstattliche Versicherung) bulunur.

• Almanya’daki taşınmaz: Tapuya (Grundbuch) mirasçı olarak geçmek için genellikle Erbschein veya noter senedine bağlanmış vasiyetname gerekir.
• Almanya’daki banka hesabı: Ölen Türk vatandaşıysa, anlaşmanın 17. maddesine göre taşınırlar için Türk mirasçılık belgesi de delil olarak kullanılabilir. Uygulamada Alman bankaları apostilli belge ve yeminli tercüme ister; bazıları yine de Erbschein talep eder. Önce bankaya yazılı olarak sorun.
• Bankada vekâlet: Ölüm sonrası da geçerli bir banka vekâleti (Vollmacht über den Tod hinaus) varsa, Erbschein’a hiç gerek kalmayabilir.

Ücret, borçlar düşüldükten sonra kalan tereke değerine göre hesaplanır. NRW Adalet Bakanlığı’nın örneğine göre 110.000 € net terekede Erbschein ve yemin beyanı için toplam yaklaşık 546 € ödenir. Ölen Türk vatandaşıysa Alman mahkemesi, Almanya’daki taşınmaz için Alman hukukunu, taşınırlar için Türk hukukunu esas alır. Bu nedenle mahkeme Türk nüfus kayıtlarını ve Türkçe belgelerin tercümesini isteyebilir.

Vergi: Türkiye’de beyanname, Almanya’da bildirim

Türkiye ile Almanya arasında miras vergisine ilişkin bir çifte vergilendirme anlaşması yoktur. Bu nedenle iki ülkenin kurallarına ayrı ayrı bakmanız gerekir.

Türkiye: veraset ve intikal vergisi beyannamesi

Türkiye’de mal varsa beyanname verilir; vergi çıkmasa bile. Gelir İdaresi’nin rehberine göre süreler, ölümün yerine ve mirasçının nerede olduğuna göre değişir:

Dikkat: Almanya’da yaşayan mirasçılar sık sık “yurt dışındayım, 6 ayım var” diye düşünür. Ölüm de Almanya’da olduysa süre 4 aydır. Beyanname, ölenin Türkiye’deki son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine verilir veya İnteraktif Vergi Dairesi‘ndeki “Veraset İşlemleri” bölümünden e-Devlet şifresiyle online verilir. Yurt dışındaki mirasçıların beyannamesini Türk konsoloslukları da kabul edebilir.

Tutarlar Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 57) ile belirlendi ve her yıl güncellenir. Tahakkuk eden vergi, üç yılda altı eşit taksitte, Mayıs ve Kasım aylarında ödenir. Tapuda intikal ve bankadan para çekme için vergi dairesinden alınan yazı genellikle istenir. Bu yüzden beyannameyi geciktirmek, bütün süreci geciktirir.

Tapuda intikal

Veraset ilamı ve vergi dairesi yazısıyla Türkiye’deki taşınmaz, tapu müdürlüğünde mirasçılar adına intikal ettirilir. Randevu Web Tapu üzerinden alınır. Mirasçılar Türkiye’de değilse işlemi vekil yapar. Mirasçılar tapuda önce paylı veya elbirliği mülkiyetiyle kaydolur; satış veya paylaşım ayrı bir adımdır.

Almanya: Erbschaftsteuer bildirimi

Almanya’da yaşayan mirasçı, mirası öğrendikten sonra 3 ay içinde vergi dairesine (Finanzamt) yazılı olarak bildirmelidir. Vergi çıkmayacağını düşünseniz bile. Banka, Standesamt ve mahkemeler de Finanzamt’a bilgi verir. Kişisel muafiyetler eş için 500.000 €, çocuklar için 400.000 €’dur. Türkiye’deki mal Almanya’da da vergi hesabına girebilir; Türkiye’de ödenen veraset vergisi belirli şartlarla Alman vergisinden düşülebilir. Büyük terekelerde bir vergi danışmanıyla çalışın.

Hangi belge apostil ve tercüme ister?

Almanya ve Türkiye, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Bir ülkenin resmî belgesi öteki ülkede kullanılacaksa genellikle apostil ve yeminli tercüme gerekir. İstisna: çok dilli nüfus belgeleri.

Almanya’da apostili belgeyi düzenleyen kuruma göre eyalet makamları (ör. Bezirksregierung veya Landgericht başkanlığı) verir; Türkiye’de belgenin türüne göre adalet komisyonu başkanlığı ya da valilik veya kaymakamlık verir. Önce apostil, sonra tercüme: Böylece apostil şerhi de tercümeye girer ve belge tek seferde kabul edilir.

En sık yapılan 6 hata

1. Yalnızca Almanca ölüm belgesi almak: Sonra tercüme ve apostil için ödeme yapmak. Standesamt’tan baştan çok dilli nüsha isteyin.
2. Ölüm tescilini ertelemek: Ölüm MERNİS’te görünmeden ne noter ne mahkeme veraset ilamı verir. Önce konsolosluk.
3. 4 aylık süreyi 6 ay sanmak: Ölüm Almanya’da ve mirasçı Almanya’daysa veraset vergisi beyannamesi süresi 4 aydır.
4. Notere ısrar etmek: Mirasçılardan biri yabancı uyruklu veya ölen Mavi Kartlıysa doğrudan Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurun.
5. Dar kapsamlı vekaletname: Yalnızca “veraset ilamı alma” yetkisi verip tapu ve banka işlemleri için yeni vekaletname çıkarmak zorunda kalmak.
6. İsim yazımı: Alman belgesindeki “Oezdemir” ile Türk kaydındaki “Özdemir” farklı görünür. Tercümede isimler pasaport ve nüfus kaydıyla birebir aynı yazılmalı; gerekirse tercüman notu düşülmeli.

“Son 16 ayda ofisimizde miras işlerine ait yaklaşık 30 belge tercüme ettik: ölüm belgeleri, veraset ilamları, mirasçılık belgeleri. Ailelerin çoğu bize zor bir dönemde geliyor ve önce her şeyi tercüme ettirmek istiyor. İlk sorum hep aynı: Elinizdeki ölüm belgesi çok dilli mi? Öyleyse onu tercüme etmeyiz, çünkü gerekmez. Gerçekten tercüme gereken, çoğu zaman yalnızca Alman bankası için veraset ilamı ya da Türkiye için Erbschein’dır.”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

Sık sorulan sorular

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

• T.C. Dışişleri Bakanlığı, Milano Başkonsolosluğu – Ölüm tescili için gerekli belgeler (Formül C)
• Münih Belediyesi – Ölüm belgesi (çok dilli belge, ücret, apostil)
• BGH, 12.09.2012, IV ZB 12/12 – Türk-Alman Tereke Anlaşması md. 14
• Mirasçılık Belgesi Verilmesi … Noterler Tarafından Yapılmasına İlişkin Yönetmelik (metin)
• Gelir İdaresi Başkanlığı – Mirasçıların vergisel yükümlülükleri rehberi
• KPMG Vergi – 2026 veraset ve intikal vergisi istisna ve dilim tutarları (Seri No: 57)
• Justiz NRW – Erbschein und Erbscheinverfahren
• FIM-Portal – Erbschaft beim Finanzamt anzeigen, Freibeträge

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya vergisel danışmanlık yerine geçmez. Süreler, tutarlar ve kurum uygulamaları değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili konsolosluk, mahkeme, noter veya vergi dairesinin güncel şartlarını kontrol edin.