Almanya’da evlenmek: Standesamt’ın Türk vatandaşlarından istediği belgeler ve tercüme (2026)

Ali Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 10 dakika

Almanya’da evlenmek için önce Standesamt’a “Anmeldung zur Eheschließung” yaparsınız. Türk vatandaşı eş için en önemli belge, Türk konsolosluğundan alınan evlenme ehliyet belgesidir (Ehefähigkeitszeugnis). Bu rehberde hangi belgenin nereden alınacağını, hangisinin tercüme ve apostil istediğini, hangisinin istemediğini ve nikâhtan sonra evliliği Türk nüfusuna nasıl kaydettireceğinizi adım adım anlatıyoruz.

Anmeldung zur Eheschließung: süreç nasıl işler?

Almanya’da hukuken geçerli evlilik yalnızca Standesamt’ta (nüfus/evlendirme dairesi) yapılır. Dinî nikâh isteğe bağlı olarak eklenebilir ama tek başına geçerli değildir. Başvuru, eşlerden birinin ikamet ettiği şehrin Standesamt’ına yapılır. Memur, iki tarafın da evlenme şartlarını belgelerle kontrol eder.

Zamanlama önemli: Türk konsolosluğunun evlenme ehliyet belgesi Almanya’da düzenlenme tarihinden itibaren en fazla 6 ay geçerlidir; belgede daha kısa süre yazıyorsa o geçerlidir (§ 1309 BGB). Birçok Standesamt, doğum kaydı gibi belgelerin de yaklaşık 6 aydan eski olmamasını ister; konsolosluklar ise ikametgâh belgesinin son 4 hafta içinde alınmış olmasını şart koşabilir. Bu yüzden belgeleri aylar önceden toplamayın; nikâh tarihine göre geriye doğru planlayın.

Türk vatandaşından istenen belgeler

Her Standesamt’ın listesi biraz farklıdır. Aşağıdaki liste, Türkiye’deki Alman temsilciliklerinin ve Türk başkonsolosluklarının açıkladığı belgelere dayanır.

Standesamt için (Türk eş)

• Geçerli pasaport (ve varsa Türk kimlik kartı)
• Evlenme ehliyet belgesi / Ehefähigkeitszeugnis: Türk başkonsolosluğundan. Almanya’da yabancı hukuka tabi eşten bu belge istenir.
• Formül A (uluslararası doğum kayıt örneği): Türkiye’de doğanlar için. Nüfus müdürlüğünden veya konsolosluktan alınır.
• Nüfus kayıt örneği: Bazı Standesamt’lar medeni hal ve aile bilgisi için ayrıca ister. Genelde vukuatlı nüfus kayıt örneği istenir; ayrıntılar vukuatlı nüfus kayıt örneği rehberimizde.
• Genişletilmiş ikametgâh belgesi (erweiterte Meldebescheinigung) Almanya’da oturuyorsanız
• Boşanmışsanız: Önceki evliliğin belgesi ve kesinleşme şerhli boşanma kararı
• Dulsanız: Eşin ölüm belgesi, mümkünse çok dilli Formül C
• Ortak çocuk varsa çocuğun doğum belgesi

Konsolosluktan evlenme ehliyet belgesi almak

Randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır. Köln ve Stuttgart başkonsolosluklarının açıklamalarına göre:

• Her iki eş birlikte ve şahsen başvurur; yabancı eş de gelir.
• Türk eş: pasaport, güncel medeni hali gösteren kimlik kartı, medeni hali yazan erweiterte Meldebescheinigung (Stuttgart: son 4 hafta içinde alınmış; düz Meldebescheinigung kabul edilmez), vesikalık fotoğraf.
• Alman veya başka uyruklu eş: pasaport/kimlik, Formül A (Almanya’da Standesamt’tan “internationale Geburtsurkunde”), medeni hali gösteren ikametgâh belgesi, fotoğraf.
• Boşanmışsanız kesinleşmiş boşanma kararı; dulsanız ölüm belgesi (Formül C).
• Belge çoğu zaman başvuru günü düzenlenir. Harç tutarı için başvurudan önce konsolosluğun güncel harç bilgisine bakın.

Alman eşten istenen belgeler

• Kimlik kartı veya pasaport
• Doğum yerindeki Standesamt’tan güncel, onaylı doğum kaydı örneği (beglaubigter Auszug aus dem Geburtenregister)
• Genişletilmiş ikametgâh belgesi (çoğu şehirde Standesamt kendisi alır)
• Önceki evlilik varsa: evlilik kaydı ve boşanma kararı (kesinleşme şerhli) veya ölüm belgesi
• Gerekirse vatandaşlık belgesi

Önceki boşanma Türkiye’de olduysa

Türk mahkemesinin boşanma kararı Almanya’da kural olarak eyalet adalet idaresi (NRW’de Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi) tarafından tanınmalıdır (§ 107 FamFG). İstisna: Karar anında iki eş de yalnızca Türk vatandaşıysa tanıma kararı gerekmez; Standesamt kararı doğrudan dikkate alır. Eşlerden biri o tarihte Alman vatandaşlığına geçmişse veya çifte vatandaşsa tanıma başvurusu şarttır ve birkaç ay sürebilir. Bu durumda evlilik planına mutlaka zaman payı koyun.

Apostil ve tercüme: ne gerekir, ne gerekmez?

Türkiye, 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Türk belgelerinde konsolosluk tasdiki değil, apostil kullanılır. Apostil; idari belgeler için kaymakamlık veya valilikten, mahkeme kararları için ilgili mahkemenin adli yargı adalet komisyonu başkanlığından alınır. Türkiye ve Almanya ayrıca CIEC’in çok dilli belge sözleşmelerine (1976 Viyana ve 1980 Münih) taraftır. Bu iki sözleşme size gerçek para kazandırır:

Almanya’daki Standesamt’lar, Türkçe belgeler için Almanya’da yeminli (mahkemece yetkilendirilmiş) tercümanın tercümesini ister. Türkiye’de noterde yapılmış tercüme her zaman kabul edilmez. Apostil Türk belgesinin aslında olmalıdır; tercüme, apostil şerhini de kapsar.

Soyadı: 2025’ten beri çift soyadı mümkün

1 Mayıs 2025’te Almanya’da yeni isim hukuku yürürlüğe girdi. Evliliklerde iki önemli değişiklik var:

• Ortak çift soyadı: Eşler artık iki soyadından oluşan ortak bir evlilik soyadı (Ehename) seçebilir, örneğin “Yılmaz-Schneider”. Varsayılan yazım kısa çizgilidir; isterseniz çizgisiz de olabilir. Soyadı en fazla iki parçadan oluşabilir (§ 1355 BGB).
• Hangi hukuk uygulanır? İsim artık kural olarak kişinin mutad meskeninin (gerçekten yaşadığı ülkenin) hukukuna tabidir (Art. 10 EGBGB). Eşler nikâhta veya sonradan, birinin vatandaşı olduğu veya birinin yaşadığı ülkenin hukukunu seçebilir. Nikâhtan sonraki seçim beyanı resmî onay ister.

Türk tarafında durum farklıdır: Türk nüfusunda evlenen kadın eşinin soyadını alır; isterse önceki soyadını önüne ekleyebilir. Bunun için nikâhtan önce evlendirme memuruna, sonradan nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru gerekir. Almanya’da seçtiğiniz soyadı ile Türk pasaportunuzdaki soyadı bu yüzden farklı çıkabilir. Bu ileride banka, tapu ve çocuğun Türk nüfusuna kaydı gibi işlemlerde soru işareti doğurur. Anmeldung sırasında Standesamt’a hangi soyadının iki ülkede de aynı görüneceğini mutlaka sorun.

Nikâh günü: tercüman ve tanıklar

Nikâh Almanca kıyılır. Eşlerden biri veya bir tanık Almancayı yeterince anlamıyorsa Standesamt yeminli bir tercüman (beeidigter Dolmetscher) ister. Tercümanı çift kendisi bulur ve masrafını öder. Tanık zorunlu değildir; bir veya iki reşit tanık getirilebilir, kimlik veya pasaport göstermeleri gerekir.

• Tercüman ihtiyacını Anmeldung sırasında Standesamt’a bildirin; bazı daireler tercümanın adını ve yetki belgesini önceden ister.
• Tercüman, sadece nikâh konuşmasını değil, beyanları ve soyadı seçimini de çevirir. “Akraba tercümesi” genellikle kabul edilmez.
• Balkaya Übersetzungen Türkçe ve diğer dillerde nikâh tercümanlığı da yapar: tercüman talep formu.

Nikâhtan sonra: Türk nüfusuna tescil (Formül B)

Almanya’da Standesamt’ta evlenen Türk vatandaşı, evliliği yaklaşık 30 gün (kanuni ifadeyle bir ay) içinde bağlı olduğu Türk konsolosluğuna bildirmek zorundadır. Bunun için Türk aile cüzdanı değil, Standesamt’ın uluslararası evlilik kayıt örneği (Formül B, internationale Heiratsurkunde) kullanılır.

• Nikâh günü Standesamt’tan birkaç adet Formül B isteyin (Berlin’de ilk nüsha 12 €, her ek nüsha 6 €).
• Konsolosluğa: Formül B aslı, eşlerin kimlikleri; yabancı eş için pasaport/kimlik ve Formül A.
• Tescil için eşlerden birinin başvurusu yeterlidir; konsolosluğa göre posta ile de yapılabilir.
• Formül B çok dilli olduğu için tercüme gerekmez.
• Soyadı değiştiyse yeni kimlik kartı için konsoloslukta ayrı randevu alın.

Tescil yapılmazsa Türkiye’de “bekâr” görünmeye devam edersiniz. Bu, çocuğun nüfusa kaydında, mirasta ve Türkiye’deki her resmî işlemde sorun çıkarır.

Alman vatandaşı Türkiye’de evlenirse

Türkiye’de belediye evlendirme dairesinde yapılan resmî nikâh Almanya’da ayrı bir tanıma işlemi olmadan geçerlidir. Dinî nikâh tanınmaz; yabancı eşli evliliklerde muhtar nikâh kıyamaz.

Ayrıca devlet hastanesinden sağlık raporu, vesikalık fotoğraflar ve Türkçe bilmeyen eş için nikâhta yeminli tercüman gerekir. Evlendirme dairesi kendi listesine ekleme yapabilir; başvurudan önce sorun. Nikâhtan sonra Türk aile cüzdanı Almanya’da kabul edilmez; bunun yerine evlendirme dairesinden birkaç adet Formül B alın. İsterseniz evliliği Almanya’da ayrıca kayda geçirtebilirsiniz (Nachbeurkundung); bu, ileride yeni tercüme ve apostil ihtiyacını azaltır.

En sık yapılan 6 hata

1. Ehliyet belgesini çok erken almak: 6 ay dolarsa konsolosluğa yeniden gidersiniz. Önce Standesamt’ta ön görüşme, sonra konsolosluk.
2. Doğum belgesini Türkçe almak: Formül A yerine Türkçe kayıt örneği alırsanız apostil ve tercüme masrafı çıkar.
3. Apostilsiz tercüme: Önce apostil, sonra tercüme. Ters sırada yapılan tercüme apostil şerhini kapsamaz.
4. Almanya’daki boşanmayı Türk nüfusuna işletmemek: Kimlikte “evli” yazıyorsa konsolosluk ehliyet belgesi vermeyebilir.
5. Tanıma ihtiyacını gözden kaçırmak: Türk boşanma kararında bir eş o tarihte Alman idiyse, tanıma kararı olmadan Standesamt dosyayı tamamlamaz.
6. Tescili unutmak: Formül B’yi konsolosluğa götürmeyenler yıllar sonra çocuğun nüfus kaydında veya mirasta sorun yaşar.

“Son 16 ayda ofisimizde yaklaşık 195 evlilikle ilgili belge tercüme ettik: evlilik cüzdanları, evlilik belgeleri ve doğum belgeleri. En sık gördüğüm durum şu: Çift, Türkçe doğum kaydını tercüme ettirmek için bize geliyor, oysa nüfus müdürlüğünden Formül A alsalar hiç tercümeye gerek kalmayacak. Bize belge gönderdiğinizde önce Standesamt’ın listesine bakıyoruz ve çok dilli bir alternatif varsa bunu söylüyoruz. Gerçekten tercüme edilmesi gereken genellikle nüfus kayıt örneği ve boşanma kararıdır.”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

Sık sorulan sorular

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

• Türkiye’deki Alman temsilcilikleri – Familienangelegenheiten (evlilik, belgeler, apostil), Ekim 2026
• Auswärtiges Amt – Internationaler Urkundenverkehr (Apostil, CIEC sözleşmeleri)
• T.C. Köln Başkonsolosluğu – Evlilik işlemleri, Şubat 2026
• T.C. Stuttgart Başkonsolosluğu – Evlenme ehliyet belgesi ve evlilik tescili
• § 1309 BGB – Ehefähigkeitszeugnis für Ausländer ve § 1355 BGB – Ehename
• § 107 FamFG – Yabancı boşanma kararlarının tanınması
• Berlin ServicePortal – Eheschließung (tercüman, tanıklar, ücretler)
• Bundesamt für Auswärtige Angelegenheiten – Deutsche heiraten in der Türkei

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Standesamt’ların ve konsoloslukların uygulamaları şehirden şehre farklılık gösterebilir ve değişebilir; başvurudan önce ilgili kurumun güncel belge listesini ve harçlarını kontrol edin.