Rehber · Aile ve Nüfus

Yeni Alman soyadı hukuku: çift soyadı, çocuğun soyadı ve Türk nüfusuna bildirim (2026)

Ali Harun BalkayaAli Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 10 dakika
Bir çiftin elleri masada, yanında iki pasaport ve resmî belgeler

1 Mayıs 2025’ten beri Almanya’da evli çiftler ortak çift soyadı seçebiliyor, çocuklara da anne ve babanın soyadından oluşan çift soyadı verilebiliyor. Türk vatandaşları için asıl soru şu: Almanya’da seçtiğiniz isim Türk nüfusunda da aynı görünecek mi? Bu rehberde yeni Alman soyadı hukukunu, Türk hukukundaki kuralları, iki ülkede iki farklı isim taşıma riskini ve hangi belgenin gerçekten tercüme edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Kısa cevap

  1. Almanya’da yeni: Eşler ortak çift soyadı seçebilir (tireli veya tiresiz, en fazla iki parça). Ortak evlilik soyadı olmayan ebeveynler çocuğa çift soyadı verebilir; 1 Mayıs 2025’ten önce doğan çocuklar için de geçiş imkânı var.
  2. Hangi hukuk? Artık isim, kişinin mutad meskeninin (gewöhnlicher Aufenthalt) hukukuna tabidir. Almanya’da yaşayan Türk vatandaşına da Alman hukuku uygulanır; ama Standesamt’ta Türk hukukunu seçebilirsiniz.
  3. Türkiye’de: Anayasa Mahkemesi’nin TMK 187 iptali 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi; yerine yeni kural çıkmadı ve uygulama nüfus müdürlüklerine göre değişiyor. Türk hukuku çocuklar için Alman tarzı çift soyadını öngörmüyor.
  4. Risk: Almanya ile Türkiye’de farklı isimle kayıtlı olmak; miras, tapu, pasaport ve emeklilik işlemlerinde “bir ve aynı kişi” sorununa yol açar.
  5. Tercüme: Çok dilli (uluslararası) evlenme ve doğum kayıt örnekleri genellikle tercüme gerektirmez. Standesamt’ın verdiği isim beyanı belgesi ve isim değişikliği belgesi ise Türkçeye tercüme edilir.

Dürüst not: Almanya’da yeni bir soyadı seçmeden önce konsolosluğa nasıl tescil edileceğini sorun. Türk tarafında aynen işlenmeyecek bir isim seçerseniz, tercüme ne kadar iyi olursa olsun iki kayıt arasındaki farkı kapatamaz.

1 Mayıs 2025 reformu: Alman soyadı hukukunda ne değişti?

Almanya’da “Ehenamens- und Geburtsnamensrecht” ile uluslararası isim hukukunu değiştiren kanun 1 Mayıs 2025’te yürürlüğe girdi. Eskiden Almanya’da gerçek bir ortak çift soyadı mümkün değildi: Eşlerden biri ortak soyadını alır, diğeri en fazla kendi soyadını “Begleitname” olarak ekleyebilirdi. Çocuklara çift soyadı ise hiç verilemiyordu.

1.5.2025Yeni Alman soyadı hukukunun yürürlük tarihi
2 parçaÇift soyadı en fazla iki soyadından oluşur
1 ayÇocuğun soyadı belirlenmezse alfabetik çift soyadı verilir
DurumReformdan önce1 Mayıs 2025’ten beri
Eşlerin ortak soyadıTek soyadı; diğer eş “Begleitname” ekleyebilirİki eşin de taşıdığı ortak çift soyadı mümkün. Sıra serbest, tireli veya tiresiz.
Zaten çift soyadı olan eşKısıtlıOrtak çift soyadına yalnızca bir parçasını katabilir. Üçlü, dörtlü soyadı yok.
Ortak soyadı olmayan ebeveynlerin çocuğuAnne veya babanın soyadıAnne veya babanın soyadı ya da ikisinden oluşan çift soyadı. Bir ay içinde seçim yapılmazsa alfabetik sırayla çift soyadı.
1 Mayıs 2025’ten önce doğan çocukDeğişiklik zorEbeveynler ortak evlilik soyadı taşımıyorsa sonradan çift soyadına geçilebilir.
Boşanma sonrası çocukÇoğu zaman mahkeme veya idari süreçÇocuk, birlikte yaşadığı ebeveynin soyadını daha kolay alabilir; “Einbenennung” ile alınan soyadından geri dönüş kolaylaştı.

Bazı kurallar değişmedi. Ortak evlilik soyadı seçmek zorunlu değildir; eşler kendi soyadlarını koruyabilir. Evli çiftin ortak soyadı varsa çocuk bunu otomatik olarak alır. İlk ortak çocuk için seçilen soyadı sonraki çocuklar için de geçerlidir. Boşanan veya eşi vefat eden kişi evlilik soyadını korur; isterse Standesamt’a yapacağı resmî onaylı bir beyanla doğum soyadına veya evlilikten önceki soyadına döner (BGB § 1355 fıkra 5).

İsim beyanları Standesamt’ta yapılır. Ücret şehre göre değişir; Berlin örneğinde sonradan yapılan bir isim beyanı 25 €, isim kullanım belgesi (Bescheinigung über die Namensführung) 12 € tutuyor. Nikâhta yapılan beyan ücretsizdir.

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşına hangi hukuk uygulanır?

Reformun Türk aileleri için belki de en önemli kısmı bu. Eskiden Almanya’da bir kişinin ismi kural olarak vatandaşlığının hukukuna tabiydi: Türk vatandaşının soyadı Türk hukukuna göre belirlenirdi. Yeni EGBGB madde 10’a göre artık şöyle:

  • Genel kural: İsim, kişinin mutad meskeninin bulunduğu devletin hukukuna tabidir. Almanya’da yaşayan ve başka bir seçim yapmayan Türk vatandaşına Alman isim hukuku uygulanır.
  • Eşler için seçim: Eşler, nikâhta veya sonradan Standesamt’a beyanla, birinin vatandaşı olduğu veya birinin mutad meskeninin bulunduğu devletin hukukunu seçebilir. Nikâhtan sonra yapılan beyan resmî onay ister.
  • Çocuk için seçim: Velayet sahibi, ebeveynlerden birinin veya çocuğun vatandaşı olduğu devletin hukukunu seçebilir.
  • Kendi ismi için seçim: Kişi, resmî onaylı beyanla kendi ismi için vatandaşlığının hukukunu, yani Türk hukukunu seçebilir.

Önceden kazanılmış bir isim bu değişiklikle kendiliğinden değişmez. Yani 2025’ten önce evlenmiş ve soyadı belirlenmiş biri için hiçbir şey otomatik olarak değişmiyor.

Pratik sonuç: Yalnızca Türk vatandaşıysanız ve Almanya’da Alman hukukuna göre bir çift soyadı seçerseniz, Almanya’daki belgelerinizde bu isim yazar; Türk pasaportunuzda ve nüfusunuzda ise Türk hukukuna göre işlenen isim kalabilir. İki ülkede aynı ismi taşımak sizin için önemliyse Türk hukukunu seçmeyi veya Türk hukukunun da tanıdığı bir soyadı kombinasyonunu Standesamt’la konuşun.

Alman vatandaşlığına geçip Türk vatandaşlığını da koruyanlar için durum ayrıca önemli. Vatandaşlığa geçerken veya sonrasında soyadınız değiştiyse bunu konsoloslukta çok vatandaşlık tescili sırasında belgelemeniz gerekir. Ayrıntılar çifte vatandaşlık ve Einbürgerungsurkunde tescili rehberimizde.

Türk hukukunda kadının ve çocuğun soyadı

Evli kadının soyadı: TMK 187 iptal edildi, yerine kural gelmedi

Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi eskiden “Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır” diyordu. Kadın isterse evlilikten önceki soyadını kocasının soyadının önünde kullanabiliyordu. Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2023 tarihli kararıyla (E.2022/155, K.2023/38) bu hükmü eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etti. Karar 28 Nisan 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve dokuz ay sonra, 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi.

TBMM bu sürede yeni bir düzenleme yapmadı. Dokuzuncu Yargı Paketi’nde yer alan ve kadının yalnızca kendi soyadını kullanmasını engelleyecek hüküm Kasım 2024’te tasarıdan çıkarıldı. Bugün durum şu:

  • Kadın, nikâhta evlendirme memuruna veya sonradan nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru yapabilir. Uygulama müdürlükten müdürlüğe değişiyor.
  • Başvuru reddedilirse ret kararını yazılı isteyin. Bu durumda aile mahkemesinde dava yolu açıktır.
  • Bazı başkonsoloslukların bilgi notlarında hâlâ eski kural yazıyor: Türk vatandaşı kadının eşinin soyadını almak zorunda olduğu, kendi soyadını ancak önüne ekleyebileceği belirtiliyor. Başvurudan önce bağlı olduğunuz konsolosluğun güncel uygulamasını sorun.

Boşanma sonrası soyadı

TMK 173’e göre boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eski eşin soyadını kullanmaya devam etmek isteyen kadın, bunda menfaati olduğunu ve eşine zarar vermediğini ispat etmeli; izni hâkim verir. Almanya’da boşandıysanız bu değişikliğin Türk nüfusuna işlenmesi için önce boşanma kararının Türkiye’de tanınması gerekir. Konsoloslukta idari tanıma ve mahkemede tanıma-tenfiz yolunu boşanma kararının Türkiye’de tanınması rehberimizde anlattık.

Çocuğun soyadı

TMK 321’e göre ana ve baba evliyse çocuk ailenin soyadını taşır. Türk hukuku, Almanya’daki gibi anne ve babanın soyadından oluşan bir çocuk çift soyadını öngörmüyor. Almanya’da çocuğunuza çift soyadı verirseniz, bunun konsoloslukta doğum tescili sırasında nasıl işleneceğini önceden sorun. Çocuğun soyadının sonradan Türkiye’de değiştirilmesi kural olarak dava gerektirir.

Standesamt belgeniz veya isim değişikliği belgeniz için tercüme gerekip gerekmediğinden emin değil misiniz? Fotoğrafını gönderin, ücretsiz söyleyelim.

WhatsApp’tan sor

İki ülkede iki isim: “bir ve aynı kişi” sorunu

Almanya ile Türkiye isim konusunda farklı kurallar uyguladığı için aynı kişi iki ülkede farklı isimle kayıtlı olabilir. Hukukçular buna “topal isim” (hinkende Namensführung) der. Günlük hayatta pek fark edilmez; sorun genellikle yıllar sonra, önemli bir işlemde çıkar:

  • Miras ve veraset ilamı: Türkiye’deki mirasçılık belgesinde bir isim, Almanya’daki ölüm belgesinde başka bir isim yazar.
  • Tapu: Türkiye’de satış veya intikal sırasında Alman belgeleriniz Türk kaydıyla eşleşmez.
  • Emeklilik ve SGK: Hizmet dökümü bir isimle, Alman emeklilik kaydı başka bir isimle tutulur.
  • Pasaport ve oturum: Yalnızca Türk vatandaşıysanız Alman kurumları çoğu zaman pasaportunuzdaki ismi esas alır. Standesamt belgesi ile pasaport farklıysa açıklama istenir.
  • Çocuğun belgeleri: Almanya’da çift soyadı, Türk kimliğinde tek soyadı.

Farkı kapatmanın en güvenli yolu isim geçmişini belgelemek: Türk tarafında soyadı değişikliklerini gösteren vukuatlı nüfus kayıt örneği, Alman tarafında ise isim beyanını ve isim kullanımını gösteren Standesamt belgesi. Tercümede isimler kaynak belgede nasıl yazıyorsa öyle aktarılır; tercüman bir ismi “düzeltemez”, ancak farkı açıklama notuyla gösterebilir. Pasaporttaki yazımın neden belirleyici olduğunu isim yazımı rehberimizde (Almanca) ayrıntılı anlattık.

Türk nüfusuna bildirim adım adım

Almanya’da evlilik, boşanma, isim beyanı veya isim değişikliği gibi bir olay yaşadıysanız Türk nüfusunuzun da bunu bilmesi gerekir. İşlem başkonsoloslukta yapılır; randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır.

Adım 1Önce sorunAlmanya’da yeni bir soyadı seçmeden önce konsolosluğa, bu ismin Türk nüfusuna nasıl işleneceğini sorun.
Adım 2Belgeleri hazırlayınUluslararası evlenme veya doğum kayıt örneği; diğer Alman belgeler için Türkçe yeminli tercüme. Konsolosluğun istediği kopya sayısına dikkat edin.
Adım 3Tescil ve kontrolTescilden sonra e-Devlet’ten vukuatlı nüfus kayıt örneği alın ve soyadının doğru işlenip işlenmediğine bakın.

Hangi olay için hangi belge?

OlayKonsolosluğa sunulan temel belgeNot
Almanya’da evlilikUluslararası evlenme kayıt örneği (Formül B)Ayrıntılar: Almanya’da evlilik rehberimiz
Çocuğun doğumuUluslararası doğum kayıt örneği (Formül A)Almanya’daki çift soyadının işlenip işlenmeyeceğini sorun.
Almanya’da boşanmaKesinleşme şerhli boşanma kararı, apostil, Türkçe tercümeÖnce tanıma gerekir; soyadı ondan sonra değişir.
Sonradan isim beyanı (ör. çift soyadı)Standesamt’ın beyan belgesi veya isim kullanım belgesiÇok dilli formu yoktur; tercüme gerekir.
İdari isim değişikliği (NamÄndG)NamensänderungsurkundeTürk nüfusuna işlenip işlenmeyeceği Türk hukukuna göre değerlendirilir; gerekirse Türkiye’de dava yoluna gidilir.

Konsolosluklar Almanca belgeler için genellikle Türkçe yeminli tercüme ve bazı işlemlerde konsolosluk noterliğinde onay ister. Alman resmî belgelerinde apostilin gerekip gerekmediği işleme göre değişir; boşanma kararı için Landgericht’ten apostil istenir.

Hangi belge tercüme edilir, hangisi edilmez?

Tercüme iki yönde gerekebilir: Alman belgesi Türk konsolosluğuna gidiyorsa Türkçeye, Türk belgesi Standesamt’a gidiyorsa Almancaya. Berlin Standesamt’ı gibi birçok Alman nüfus dairesi, yabancı dildeki belgelerin Almanya’da yeminli bir tercüman tarafından tercüme edilmesini şart koşuyor.

BelgeTercüme?Not
Uluslararası evlenme / doğum kayıt örneği (Formül A, B)Genellikle hayırÇok dillidir; Türkiye ve Almanya’da tercümesiz kullanılır.
Standesamt isim beyanı belgesi, Bescheinigung über die NamensführungEvetAlmanca → Türkçe, konsolosluk için.
Namensänderungsurkunde (idari isim değişikliği)EvetAlmanca → Türkçe.
Almanya’daki boşanma kararıEvetApostil ile birlikte, Türkçeye.
Vukuatlı nüfus kayıt örneğiDuruma göreStandesamt’ta isim beyanı veya hukuk seçimi için istenirse Almancaya. Ayrıntılar: vukuatlı nüfus kayıt örneği rehberimiz.
Tasarruf ipucu: Almanya’da evlenirken veya çocuğunuz doğduğunda Standesamt’tan doğrudan uluslararası formda kayıt örneği isteyin. Bu belgeler için tercüme parası ödemezsiniz. Tercüme yalnızca çok dilli formu olmayan belgeler için gerekir; çoğu ailede bu bir veya iki sayfadır ve sayfa başı en fazla 49,90 € tutar. Ayrıntılar fiyatlar sayfamızda.

En sık yapılan 6 hata

  1. Önce seçip sonra sormak: Almanya’da çift soyadı seçip Türk tarafında aynı ismin işlenemeyeceğini sonradan öğrenmek.
  2. Hukuk seçimini bilmemek: Yalnızca Türk vatandaşı olan biri, Standesamt’ta Türk hukukunu seçme imkânı olduğunu bilmeden Alman hukukuna göre isim alıyor.
  3. Boşanmayı tanıtmadan soyadı beklemek: Almanya’daki boşanma Türkiye’de tanınmadan Türk nüfusunda soyadı değişmez.
  4. Çok dilli belge yerine Almanca belge almak: Uluslararası kayıt örneği tercümesiz kullanılabilirken, sade Almanca evlilik belgesini tercüme ettirip boşuna para ödemek.
  5. Tercümede ismi “düzeltmesini” istemek: Tercüman belgede ne yazıyorsa onu aktarır. Fark varsa çözüm tercümede değil, kayıtların düzeltilmesindedir.
  6. Tescilden sonra kontrol etmemek: Konsolosluk işleminden sonra vukuatlı nüfus kayıt örneğine bakmamak; hatalar yıllar sonra miras veya tapu işleminde ortaya çıkıyor.
Ali Harun Balkaya

“İsim sorunları nadiren evlilik günü ortaya çıkar. Genellikle yıllar sonra, bir veraset ilamında veya tapu dairesinde karşımıza çıkar; o zaman da Türk ve Alman kayıtlarını tek tek eşleştirmek gerekir. Bu yüzden aileye ilk tavsiyem şudur: Almanya’da yeni bir soyadı seçmeden önce konsolosluğa sorun ve her değişiklikten sonra vukuatlı nüfus kayıt örneğinizi kontrol edin. Tercümede de her zaman belgede yazan ismi aktarırız; farklılık varsa bunu açıkça belirtiriz.”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

İsim belgenizi bugün gönderin

Fotoğraf yeterli. Önce hangi belgenin gerçekten tercüme edilmesi gerektiğini söyleriz, sonra sabit fiyatı.

  • Sayfa başı en fazla 49,90 €, onay, kaşe-imza ve kargo dahil
  • 3–7 iş günü, istenirse ekspres teslimat
  • Nitelikli elektronik imzalı (QES) PDF; kabulü kuruma göre değişir
  • Almanya’da mahkemece yetkilendirilmiş tercüman: Standesamt ve konsolosluk işlemleri için

Sık sorulan sorular

2025’ten önce evlendik. Şimdi ortak çift soyadına geçebilir miyiz?
Evet, 1 Mayıs 2025’ten önce yapılan evlilikler için geçiş kuralları var: Eşler sonradan ortak çift soyadı belirleyebilir. Beyan Standesamt’ta yapılır. Türk vatandaşıysanız aynı ismin Türk nüfusuna nasıl işleneceğini önceden konsolosluğa sorun.
Çocuğumuz Almanya’da çift soyadı aldı. Türk kimliğinde de çift soyadı olur mu?
Bunun garantisi yok. TMK 321’e göre evli ebeveynlerin çocuğu ailenin soyadını taşır; Türk hukuku Alman tarzı çocuk çift soyadını öngörmüyor. Doğum tescilinden önce bağlı olduğunuz konsolosluğun uygulamasını öğrenin.
Türkiye’de evli bir kadın artık yalnızca kendi soyadını kullanabilir mi?
Anayasa Mahkemesi’nin TMK 187 iptali 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi ve yerine yeni kural çıkmadı. Nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru yapılabiliyor, ancak uygulama yerden yere değişiyor. Ret halinde aile mahkemesinde dava açılabilir.
Almanya’da boşandım. Türk nüfusunda soyadım ne zaman değişir?
Boşanma kararı Türkiye’de tanınıp nüfusa işlendiğinde. TMK 173’e göre boşanan kadın evlilikten önceki soyadını yeniden alır. Tanıma çoğu durumda konsoloslukta idari yolla yapılabilir; kararın apostilli aslı ve Türkçe yeminli tercümesi gerekir.
Uluslararası evlenme kayıt örneği için tercüme gerekir mi?
Genellikle hayır. Çok dilli kayıt örnekleri tercümesiz kullanılmak için hazırlanmıştır. Tercüme, çok dilli formu olmayan belgeler için gerekir: isim beyanı belgesi, Namensänderungsurkunde veya boşanma kararı gibi.
Tercümede ismimi pasaportumdaki gibi yazabilir misiniz?
İsimler kaynak belgede nasıl yazıyorsa öyle aktarılır. Pasaportla fark varsa bunu tercümede bir notla belirtebiliriz; ama kaydın kendisini değiştiremeyiz. Kalıcı çözüm, ilgili kayıtların düzeltilmesidir.
Ali Harun Balkaya

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Standesamt’ların, konsoloslukların ve nüfus müdürlüklerinin uygulamaları değişebilir; özellikle Türkiye’de evli kadının soyadına ilişkin yasal düzenleme henüz yapılmamıştır. İşlemden önce ilgili kurumun güncel şartlarını kontrol edin.

Bu konuda gereken belgelerin yeminli tercümesi: Nüfus kayıt örneği tercümesi – sayfa başı en fazla 49,90 €, posta ile.