Kesinleşme şerhi ve Rechtskraftvermerk 2026: Nereden alınır, neden şart?

Ali Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 9 dakika

Bir mahkeme kararı, ancak kesinleştiğinde başka bir ülkede tanınır. Türkiye’de bunu gösteren not “kesinleşme şerhi”, Almanya’da “Rechtskraftvermerk” veya “Rechtskraftzeugnis” adını taşır. Bu not eksikse tanıma başvurusu Almanya’da da Türkiye’de de geri döner. Bu rehberde şerhin ne olduğunu, iki ülkede nereden alındığını ve apostil ile tercümeyi hangi sırayla yaptırmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Kesinleşme şerhi ve Rechtskraftvermerk nedir?

Bir mahkeme kararı verildiğinde hemen kesinleşmez. Taraflar belirli bir süre içinde kanun yoluna başvurabilir. Bu süre geçtiğinde veya taraflar kanun yolundan feragat ettiğinde karar kesinleşir. Mahkeme bunu kararın üzerine veya ayrı bir yazıya not eder. Türkiye’de bu nota kesinleşme şerhi denir. Almanya’da kararın altına basılan notun adı Rechtskraftvermerk, ayrı belge olarak verilen hâlinin adı Rechtskraftzeugnis‘tir.

Neden bu kadar önemli? Çünkü yabancı bir ülkedeki makam, kararın arkasında hâlâ açık bir dava olup olmadığını kendi kayıtlarından göremez. Şerh, bunu gösteren tek resmî kanıttır. Türkiye’deki konsolosluk tescil uygulaması da Almanya’daki tanıma makamları da kararın kesinleşmiş olmasını açıkça şart koşar.

Pratikte şunu bilin: Türk kararlarında şerh çoğu zaman kararın son sayfasına düşülür. Alman boşanma kararlarında ise not genellikle ilk veya son sayfada kısa bir damga şeklindedir. İkisinde de tarih yer alır: kararın hangi gün kesinleştiği. Bu tarih, yeni evlilik, nafaka ve nüfus kaydı açısından önemlidir.

Türk kararı Almanya’da: şerh nereden alınır, tanıma nasıl olur?

En sık durum: Türkiye’de boşandınız, Almanya’da yeniden evlenmek, soyadınızı düzeltmek veya Ausländerbehörde’ye medeni durumunuzu bildirmek istiyorsunuz. Burada iki soru var: Şerhli kararı nasıl alırsınız ve Almanya’da ayrı bir tanıma gerekir mi?

Şerhli kararı almak

• Mahkeme kalemi: Kararı veren aile mahkemesinin (veya aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesinin) yazı işleri müdürlüğüne başvurun. Şerhli, onaylı karar suretini isteyin.
• Avukatınız üzerinden: Davayı avukatla yürüttüyseniz şerhli sureti çoğu zaman avukatınız alır ve size gönderir.
• Dosya takibi: Dosyanın durumunu e-Devlet şifrenizle UYAP Vatandaş Portal’dan izleyebilirsiniz. Yurt dışında kullanacağınız onaylı sureti ise mahkemeden almanız en güvenli yoldur.
• Gerekçeli karar: Almanya’daki makamlar kısa kararı değil, gerekçeli kararı ister. Hamburg adalet idaresi de kararın mümkünse gerekçesi ve olay anlatımıyla birlikte sunulmasını önerir.

Karar Türkiye’de nüfusa işlendiyse, boşanmanın işlendiği güncel nüfus kayıt örneği de faydalı olur. Bu konuda ayrıntılar vukuatlı nüfus kayıt örneği rehberimizde.

Almanya’da tanıma: § 107 FamFG

Almanya’da yabancı boşanma kararları, kural olarak ancak eyalet adalet idaresi (Landesjustizverwaltung) tanıma şartlarının varlığını tespit ettiğinde geçerli olur (§ 107 Abs. 1 FamFG). Bu tespit Alman mahkemeleri ve idari makamlar için bağlayıcıdır (§ 107 Abs. 9 FamFG). Kuzey Ren-Vestfalya’da bu görev OLG Düsseldorf Başkanlığına verilmiştir. Diğer eyaletlerde ilgili OLG veya adalet bakanlığı yetkilidir.

OLG Düsseldorf’un rehberine göre başvuruya evlilik belgesi ve boşanma kararının asıl suretleri, ayrıca bir Alman eyaletince yetkilendirilmiş tercümanın yaptığı Almanca tercümeler eklenir. Yabancı mahkeme kararının şekli anlamda kesinleşmiş, yani artık itiraz edilemez olması gerekir. Kesinleşmeyi göstermenin yolu şerhtir. Ayrıntılı süreç için Türk mahkeme kararlarının Almanya’da tanınması rehberimize bakın.

Alman kararı Türkiye’de: Rechtskraftvermerk ve tanıma

Ters yön de çok yaygındır: Almanya’da Amtsgericht – Familiengericht önünde boşandınız ve Türkiye’deki nüfus kaydınızın da “boşanmış” olarak düzeltilmesini istiyorsunuz. Aksi hâlde Türkiye’de hâlâ evli görünürsünüz. Bu durum yeni evlilikte, mirasta ve tapu işlemlerinde sorun çıkarır.

Rechtskraftvermerk nereden alınır?

Alman boşanma kararı (Beschluss) için kesinleşme belgesini, kararı veren Amtsgericht’in Geschäftsstelle’si verir. § 46 FamFG’ye göre boşanma davalarında (Ehesachen) bu belge taraflara resen, yani talep beklenmeden, kararın Ausfertigung’u üzerine yazılarak verilir. Bu yüzden önce elinizdeki karara bakın: Üzerinde “rechtskräftig seit …” yazıyorsa ek bir şey istemenize gerek yoktur.

Not yoksa, büyük ihtimalle elinizdeki nüsha karar verildiği gün size gönderilen nüshadır. Kanun yolu süresi (aile davalarında Beschwerde için kural olarak bir ay) dolduktan sonra mahkemeye kısa bir yazı göndererek şerhli Ausfertigung isteyin. Dosya numaranızı (Aktenzeichen, ör. “… F …”) mutlaka belirtin. Duruşmada taraflar kanun yolundan feragat ettiyse (Rechtsmittelverzicht) karar daha erken kesinleşebilir.

Türkiye’de iki yol: konsolosluk veya mahkeme

Konsolosluk / nüfus müdürlüğü yolu: 2018’den beri yürürlükte olan “Yabancı Ülke Adli veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik” ile boşanma kararları dava açmadan nüfusa tescil edilebilir. Dışişleri temsilciliklerinin yayımladığı bilgilere göre şartlar özetle şunlardır:

• Karar kesinleşmiş olmalı ve kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı.
• Aynı boşanma hakkında Türkiye’de görülmekte olan veya reddedilmiş bir dava bulunmamalı.
• Çifte vatandaşsanız, ikinci vatandaşlığınız Türk nüfus kaydında işlenmiş olmalı.
• Eşler birlikte veya 90 gün içinde ayrı ayrı, aynı temsilcilikte başvurmalı. Diğer eşe ulaşılamıyorsa tek başına başvuru da mümkün olabilir.
• Gerekenler: apostilli şerhli karar, apostilli Türkçe tercümesi, iki tarafın kimlik ve pasaport fotokopisi, temsilcilikte imzalanan form. Randevu konsolosluk.gov.tr üzerinden alınır.

Bu yol yalnızca boşanmanın tescilini sağlar. Velayet, nafaka, mal rejimi veya tazminat hükümlerinin Türkiye’de uygulanması için ayrıca Türk mahkemesinde tenfiz davası gerekir. Bu konu ve mahkeme yolu Almanya’da boşanmanın Türkiye’de tanınması rehberimizde ayrıntılı anlatılıyor.

Mahkeme yolu (tanıma/tenfiz davası): Konsolosluk başvurusu reddedilirse veya karar başka hükümler de içeriyorsa, Türkiye’de 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) kapsamında dava açılır. Bu davada da kararın aslı veya onaylı sureti, kesinleştiğini gösteren belge ve bunların onaylı tercümeleri istenir.

Apostil ve tercüme: doğru sıra ve dikkat edilecekler

Almanya ve Türkiye, 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Bu yüzden konsolosluk tasdiki (legalizasyon) gerekmez; apostil yeterlidir. Ama apostil doğru belgeye ve doğru zamanda konulmalıdır.

Apostil hakkında genel bilgi için apostil rehberimize bakabilirsiniz.

Doğru sıra

1. Önce şerh: Şerhsiz karara apostil koydurursanız, sonradan şerh eklendiğinde apostil o şerhi kapsamayabilir.
2. Sonra apostil: Apostil, şerhli kararın son sayfasına veya ekine konur.
3. En son tercüme: Tercüman kararı, şerhi ve apostili birlikte çevirir. Böylece makam tek bir bütün görür.

Kararla şerh neden birlikte tercüme edilmeli?

Makam, tercümede iki şeyi aynı anda görmek ister: kararın içeriğini ve kesinleştiğini. Şerhi ayrı bir tercümeyle sunarsanız, hangi kararın kesinleştiği sorusu doğar. Bu yüzden şerh, apostil ve kararın kendisi tek bir tercüme belgesinde yer alır. Yeminli tercümede kaşe, imza ve el yazısı notlar da açıklanarak aktarılır: “[Kaşe: … Aile Mahkemesi]”, “[İmza]” gibi.

• Almanya’da kullanım: Tercüme, bir Alman eyaletinde yetkilendirilmiş tercüman tarafından yapılmalı. OLG Düsseldorf bunu açıkça istemektedir.
• Türkiye’de/konsoloslukta kullanım: Temsilcilikler tercümenin de apostilli olmasını isteyebilir. Bunun nasıl yapılacağını randevudan önce konsolosluğa ve tercümanınıza sorun.
• Ad yazımı: İsimler pasaport ve nüfus kaydındaki yazımla birebir aynı olmalı.

Yeminli tercümenin ne olduğu ve neden Almanya’da geçerli olduğu konusunda ayrıca yeminli tercüme rehberimiz var.

En sık yapılan 6 hata

1. Şerhsiz kararı tercüme ettirmek: Duruşma günü alınan karar henüz kesinleşmemiştir. Şerh sonradan gelince tercüme eksik kalır ve yeniden yapılması gerekir.
2. Kısa kararla başvurmak: Türk mahkemelerinde duruşma sonunda verilen kısa karar yetmez. Gerekçeli karar ve şerhi gerekir.
3. Apostili tercümeden sonra koydurmak: Tercümede apostil görünmez; makam apostili ayrıca ister ve tercümesini sorar.
4. Alman kararındaki notu gözden kaçırmak: “Rechtskräftig seit” notu çoğu zaman küçük bir damgadır. Birçok kişi zaten elinde olan belgeyi mahkemeden tekrar ister.
5. Konsolosluk yolunda tek başına gitmek: Kural olarak eşlerin birlikte veya 90 gün içinde ayrı ayrı başvurması beklenir. Diğer eşle irtibat yoksa bunu baştan belirtin.
6. Çifte vatandaşlığın nüfusta kayıtlı olmaması: Alman vatandaşlığına geçtiyseniz ve bu Türk kaydınıza işlenmediyse, konsolosluk önce bunu düzeltmenizi ister. Bu konuda çifte vatandaşlık rehberimize bakın.

“Son 16 ayda yaklaşık 35 kesinleşme şerhini kararla birlikte tercüme ettik. Gördüğüm en pahalı hata şu: Kişi kararı şerh gelmeden çevirtiyor, birkaç hafta sonra şerhli suret geliyor ve her şey baştan yapılıyor. Bize karar gönderdiğinizde ilk baktığım yer son sayfadır: kaşe, tarih, ‘kesinleşmiştir’ ibaresi veya ‘rechtskräftig seit’. Orada yoksa önce şerhi almanızı söylerim, tercümeyi sonra yaparız.”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

Sık sorulan sorular

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

• § 46 FamFG – Rechtskraftzeugnis, gesetze-im-internet.de
• § 107 FamFG – Anerkennung ausländischer Entscheidungen in Ehesachen, gesetze-im-internet.de
• OLG Düsseldorf – Leitfaden Anerkennung ausländischer Ehescheidungen
• Justiz Hamburg – Hinweise zu Auslandsscheidungen
• NRW – Apostille-Zuständigkeitsverordnung
• T.C. Dışişleri temsilciliği – Yabancı boşanma kararlarının nüfusa tescili
• T.C. Dışişleri Bakanlığı – Tasdik ve apostil bilgilendirmesi
• Genelge – Apostil Sözleşmesi’nin uygulanması (yetkili makamlar)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mahkeme, konsolosluk ve adalet idarelerinin uygulamaları değişebilir; başvurudan önce ilgili makamın güncel şartlarını kontrol edin.