Sağlık raporu tercümesi 2026: Alman raporları Türkiye’de, Türk raporları Almanya’da

Ali Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 10 dakika

Almanya’da alınan bir Arztbrief, Türkiye’deki bir sağlık kurulunun yerine geçmez. Türkiye’den gelen bir epikriz de Almanya’daki Versorgungsamt kararının yerine geçmez. Ama iki ülkede de bu belgeler çok işe yarar: kanıt olarak, ek olarak, karar verenin elinde dosya olarak. Bu rehberde hangi sağlık belgesinin hangi kurumda ne işe yaradığını, ne zaman apostil ve tercüme gerektiğini ve hangi sayfaları hiç tercüme ettirmemeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Hangi belge ne işe yarar?

İki ülkede de sağlık belgeleri ikiye ayrılır: doktorun yazdığı tıbbi belgeler ve bir kurumun verdiği kararlar. Bu ayrım, apostil ve kabul açısından her şeyi belirler.

Türkiye’de: engelli kartı, ÖTV, SGK, askerlik, mahkeme

Engelli kimlik kartı ve ÖTV’siz araç

Türkiye’de engellilik oranını belirleyen belge, Sağlık Bakanlığının yetkilendirdiği hastanelerin verdiği sağlık kurulu raporudur. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’e göre yetkili hastaneleri Sağlık Bakanlığı belirler; yetkisiz kuruluşların raporları dikkate alınmaz. Kurul kişiyi bizzat görerek karar verir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da açık konuşuyor: Engelli kimlik kartı tek başına ÖTV muafiyeti sağlamaz. ÖTV istisnası için yetkili hastaneden alınmış sağlık kurulu raporu gerekir. Erişkinlerde engellilik oranı %90 ve üzeri olmalıdır; 18 yaş altındaki çocuklarda ÇÖZGER raporunda “Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)” ibaresi aranır.

SGK ve Alman malullük aylığı

Türkiye’de oturuyor ve Almanya’da prim ödediyseniz, Alman malullük aylığı (Erwerbsminderungsrente) başvurusunu SGK il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yapabilirsiniz. Deutsche Rentenversicherung’un Türkçe sayfasına göre iki ülkede de prim süreniz varsa bir ülkede yapılan başvuru diğerinde de geçerli sayılır. Sağlık durumunuzu Alman kuruma anlatan belgeler Türkçe ise Almanca tercümeleri istenebilir; Alman kararını Türk makamına verecekseniz bu kez Türkçe tercüme gerekir. Hizmet dökümü gibi diğer belgeler için SGK hizmet dökümü rehberimize bakın.

Bedelli ve dövizle askerlik: sağlık nedeniyle muafiyet

Millî Savunma Bakanlığının yurt dışındaki yükümlülere ilişkin düzenlemesine göre askerliğe engel bir sağlık sorunu bildiren yükümlü, yaşadığı ülkenin resmî sağlık kuruluşunda muayene olur. Raporlar Türkçe tercümeleriyle birlikte konsolosluk tarafından Bakanlığa gönderilir. Bakanlık “Askerliğe Elverişlidir”, “Askerliğe Elverişli Değildir”, “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Yurtiçinde Rapor Tanzim Etmeye Yetkili Hastanede Muayenesi Uygundur” kararlarından birini verir. Son karar çıkarsa muayene Türkiye’de yapılır.

Hangi belgelerin, kaç nüsha ve hangi formla isteneceğini bağlı olduğunuz başkonsolosluk belirler. Randevudan önce başkonsolosluğun güncel listesini kontrol edin.

Türk mahkemeleri

Velayet, nafaka, vasilik veya tazminat davalarında Alman sağlık belgeleri delil olarak sunulabilir. Türk makamlarında kullanılacak yabancı dildeki bir belgenin, Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre yeminli tercümanca Türkçeye çevrilmesi ve noter onayı alması gerekir. Mahkeme gerekirse Adli Tıp veya bilirkişi incelemesine ayrıca karar verebilir; bir Alman raporu bunu engellemez. Mahkeme kararının diğer ülkede tanınması ayrı bir konudur: Türk mahkeme kararının Almanya’da tanınması.

Almanya’da: Versorgungsamt, Finanzamt, Krankenkasse, DRV

Almanya’daki sosyal kurumlarda resmî dil Almancadır. § 19 SGB X’e göre kurum, yabancı dilde sunulan belgeler için uygun bir süre içinde tercüme ister; gerekçeli durumlarda onaylı tercüme isteyebilir. Tercüme zamanında gelmezse kurum kendisi tercüme ettirip masrafı sizden isteyebilir.

Versorgungsamt: GdB ve Schwerbehindertenausweis

Engellilik derecesi (Grad der Behinderung, GdB) başvuru üzerine tespit edilir; dayanak § 152 SGB IX’tur. Bir eyalet hizmet portalı, eklenecek tıbbi belgelerin kopya olmasını ve en fazla 3 yıllık olmasını istiyor; işlem süresi olarak 5–6 ay gösteriyor. Versorgungsamt Türk raporunu bir kanıt olarak değerlendirir, ama derecenin kendisini Alman kuralları (Versorgungsmedizinische Grundsätze) üzerinden kendisi belirler. Türkiye’deki “%60” otomatik olarak Almanya’da “GdB 60” demek değildir.

Finanzamt: Türkiye’deki anne-babaya veya kardeşe nafaka

Maliye Bakanlığının (BMF) 15 Ekim 2025 tarihli yazısına göre çalışma çağındaki bir yakının kendi geçimini sağlayabileceği varsayılır. Kötü sağlık durumu veya engellilik bu yükümlülüğü ortadan kaldırabilir (Rn. 11). Bunun için tedavi eden hekimin yazılı belgesi (Bescheinigung) gerekir: hastalık, etkileri, engellilik derecesi ve kişinin ne ölçüde çalışabileceği yazılmalıdır (Rn. 12). Yabancı dildeki belgelerin Almanca tercümesi eklenir (Rn. 3). Tercüme masrafı nafaka gideri olarak düşülmez.

Krankenkasse ve DRV

Türkiye’de tatilde hastanelik olduysanız Krankenkasse, masraf veya iş göremezlik konusunda epikriz ve faturaların tercümesini isteyebilir. DRV de malullük aylığı incelemesinde Türkiye’deki tedavi belgelerine bakar. Her iki kurum da çoğu zaman kendi bilirkişi muayenesini yaptırır; sizin belgeleriniz bu muayeneyi hazırlar ama yerine geçmez.

Apostil ve tercüme: hangi yol?

Türkiye ve Almanya, Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Türk Dışişleri Bakanlığı, apostilli belgeler için Bakanlık onayı gerekmediğini belirtir. Asıl soru şudur: Belgeniz apostil alabilir mi?

Özel doktor yazısı (Arztbrief, Attest)

Özel belgeler doğrudan apostil almaz. Örneğin Münster Bölge Yönetimi (Bezirksregierung Münster), doktor belgelerini ancak Ärztekammer Westfalen-Lippe’nin ön tasdikinden sonra apostiller. Vekâletname gibi özel belgelerde ise önce noter imza tasdiki, sonra Landgericht apostili yolu izlenir. Bölge Yönetimi apostil ücretini 25–75 € arasında gösteriyor. Sizin bölgenizde hangi makamın yetkili olduğunu doktorunuzun bağlı olduğu Ärztekammer’e veya Bezirksregierung’a sorun.

Kurum kararı (Bescheid)

Versorgungsamt, DRV veya Pflegekasse kararları kamu belgesidir. Apostili, belgeyi düzenleyen kurumun türüne göre farklı makamlar verir: eyalet kurumlarında genellikle Bezirksregierung, federal kurumlarda Bundesamt für Auswärtige Angelegenheiten. Elektronik olarak düzenlenmiş, ıslak imzasız kararlarda önce kurumdan tasdikli bir çıktı isteyin.

Tercüme: Almanya’da mı, Türkiye’de mi?

Türk Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’de kullanılacak yabancı dildeki belgenin Türkiye’de yeminli tercümanca çevrilip notere onaylatılmasını tarif eder. Almanya’da mahkemece yetkilendirilmiş tercümanın tercümesi de Landgericht’te apostil alabilir. Hangisinin kabul edileceğini belgeyi alacak Türk makamı belirler. Önce sorun: Hastane sağlık kurulu destek belgeyi apostilsiz de inceleyebilir; mahkeme veya SGK ise tam şekil isteyebilir.

Hangi sayfaları tercüme ettirmeli?

Sağlık belgeleri uzundur ve en hassas kişisel verilerinizi içerir. Tercüme edilen her sayfa, başka bir kurumun dosyasına girer. Bu yüzden kural basit: Kurumun karar için ihtiyaç duyduğu sayfalar, fazlası değil.

• Entlassungsbrief / epikriz: Teşhisler, özet (Zusammenfassung, Epikrise) ve öneriler. İlaç planı ve laboratuvar tabloları çoğu zaman gerekmez.
• GdB kararı: Kararın ilk sayfası (GdB ve Merkzeichen) ve engellilik listesi. İtiraz hakları sayfası genellikle gerekmez.
• Rentenbescheid: Aylığın türünü, başlangıcını ve süresini gösteren sayfalar. Hesap ekleri (Anlagen) yalnızca kurum isterse.
• Pflegegrad-Bescheid: Bakım derecesini ve tarihini gösteren karar sayfası.
• Sağlık kurulu raporu / ÇÖZGER: Genellikle 1–3 sayfa; tamamı tercüme edilir.
• Askerlik için: Konsolosluğun istediği raporlar ve tetkik sonuçları; kurum ne istiyorsa o.

En sık yapılan 6 hata

1. Alman raporunu Türk raporu yerine koymak: Schwerbehindertenausweis ile Türkiye’de ÖTV’siz araç alınmaz. Yetkili Türk hastanesinden sağlık kurulu raporu gerekir.
2. Bütün dosyayı tercüme ettirmek: 40 sayfalık hastane dosyasının hepsi nadiren gerekir. Önce kuruma hangi sayfaları istediğini sorun.
3. Özel doktor yazısına doğrudan apostil istemek: Arztbrief, ön tasdik olmadan apostil almaz. Önce Ärztekammer veya noter adımını planlayın.
4. Finanzamt için yalnızca teşhis listesi göndermek: BMF, çalışma gücüne dair açıklama ister. Raporda bu cümle yoksa nafaka gideri reddedilebilir.
5. İsim ve tarih farklılıkları: Türk raporunda “Mehmet Ali”, Alman belgesinde “Mehmetali” yazıyorsa kurum soru sorar. Tercümede isim pasaporttaki yazımla verilir; farkı belirtmek tercüme notunun işidir.
6. Eski rapor göndermek: Versorgungsamt ve askerlik makamları güncel belge ister. Yıllar önceki bir epikriz tek başına yetmeyebilir.

“Son 16 ayda ofisimizde yaklaşık 200 sağlık belgesi tercüme ettik; bunların yaklaşık 130’u Almanca raporların Türkçeye tercümesiydi. Yani akış çoğunlukla Almanya’dan Türkiye’ye: sağlık kuruluna, askerlik şubesine, SGK’ya. Gördüğüm en sık sorun şu: İnsanlar on sayfalık hastane mektubunun tamamını getiriyor, oysa Türkiye’deki kurul hekimi ilk önce teşhis ve özet sayfasına bakıyor. Bize yazdığınızda ilk sorumuz bu olur: Belge hangi kuruma, hangi karar için gidiyor?”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

Sık sorulan sorular

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Engelli kimlik kartı ve ÖTV
• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik
• Millî Savunma Bakanlığı – Yurt dışındaki yükümlülerin sağlık işlemleri
• T.C. Dışişleri Bakanlığı – Tasdik ve apostil SSS
• § 19 SGB X – Amtssprache
• BMF-Schreiben vom 15.10.2025 – Unterhalt von Personen im Ausland
• Bezirksregierung Münster – Apostillen
• Deutsche Rentenversicherung – Türkiye İrtibat Kurumu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel veya tıbbi danışmanlık yerine geçmez. Kurumların uygulamaları değişebilir; başvurudan önce ilgili kurumun güncel şartlarını kontrol edin.