Kimlik kartı ve pasaport tercümesi 2026: Ne zaman gerekir, ne zaman gereksizdir?

Ali Harun Balkaya, yeminli tercümanGüncelleme: 21 Ekim 2026Okuma süresi: 10 dakika

Kimlik kartı ve pasaport, en kolay tercüme edilen ama en sık yanlış yerde tercüme ettirilen belgelerdir. Alman kimliğiyle Türkiye’de noterde vekaletname verecek, tapu işlemi yapacak veya evlenecekseniz tercüme çoğu zaman gerekir. Ama çoğu zaman Türkiye’de, notere bağlı tercüman tarafından yapılır. Bu rehberde hangi işlemde tercüme gerektiğini, hangisinde gerekmediğini ve Almanya’dan yapılan tercümenin ne zaman işe yaradığını dürüstçe anlatıyoruz.

Kimlik tercümesi neden istenir?

Türkiye’de resmî işlemlerin dili Türkçedir. Noterlik Kanunu’nun 72. maddesine göre noter, iş yaptıracak kişilerin kimliğini, adresini, ehliyetini ve gerçek isteklerini tam olarak öğrenmekle yükümlüdür. T.C. kimlik kartı veya Mavi Kart gösteren biri için bu kolaydır: Bilgiler zaten Türkçe ve sistemde kayıtlıdır. Alman kimliği veya pasaportu gösteren biri için ise noterin, belgedeki bilgileri Türkçe olarak dosyaya alması gerekir. Tercüme burada devreye girer.

Almanya’da durum tersine işler. İdari Usul Kanunu (§ 23 VwVfG) resmî dilin Almanca olduğunu, yabancı dildeki belgeler için kurumun tercüme isteyebileceğini söyler. Ama kimlik kartı, içinde açıklama metni olmayan, alanları belli bir belgedir. Alman memur adı, doğum tarihini ve fotoğrafı tercüme olmadan da okur. Bu yüzden Türk kimliği Almanya’da nadiren tercüme edilir.

Rakamlar net bir tablo çiziyor: Kimlik tercümesine en çok, Alman vatandaşlığına geçmiş ve artık Türk kimliği olmayan ya da hiç olmamış kişiler ihtiyaç duyuyor. Türkiye’de miras, tapu, vekaletname veya evlilik işlemi olduğunda Alman kimliği tek başına yetmiyor.

Hangi işlemde gerekir, hangisinde gerekmez?

Aşağıdaki tablo, ofisimize en sık gelen durumları özetliyor. “Kim yapar?” sütunu önemlidir: Tercümenin gerekmesi, Almanya’dan yaptırmanız gerektiği anlamına gelmez.

Almanya’da evlenecekseniz kimlik değil, nüfus belgeleri önemlidir. Ayrıntılar Almanya’da evlilik rehberimizde. Standesamt’ın en çok istediği belge ise vukuatlı nüfus kayıt örneğidir.

Mavi Kart ve yabancı kimlik numarası

Doğumla Türk olup izinle Türk vatandaşlığından çıkan kişiler Mavi Kart alabilir. Konsoloslukların uygulamasına göre 12.04.2013’ten sonra verilen yeni tip Mavi Kart, noter işlemlerinde kimlik yerine geçer. Bu durumda Alman pasaportunun tercümesine gerek kalmaz. Eski pembe veya mavi kartınız varsa, önce yeni karta geçmeniz işlemleri kolaylaştırır.

Türkiye’de yabancılara verilen kimlik numarası genellikle 99 ile başlar. Bu numara e-Devlet girişi, banka, vergi ve SGK işlemlerinde işe yarar. Numaranız varsa noter ve kurumlarda yanınızda bulundurun; tercüme ihtiyacını ortadan kaldırmasa da kayıtların eşleşmesini hızlandırır.

Türk noterleri ve kendi yeminli tercümanları

Türkiye’de noterler, yabancı dildeki belgeleri kendi nezdinde yemin etmiş tercümanlara çevirtir ve tercümanın imzasını onaylar. Bir Alman vatandaşı noterde vekaletname verecekse, uygulamada genellikle şu olur: Noterin listesindeki tercüman pasaportu Türkçeye çevirir, işlem sırasında hazır bulunur ve metni kişiye sözlü olarak tercüme eder. Türkçe bilmeyen biri için tercümansız noter işlemi pratikte mümkün değildir.

Bu nedenle açık söyleyelim: Türkiye’deki bir notere gidecekseniz, Almanya’da yaptırdığınız kimlik tercümesi çoğu zaman kullanılmaz. Noter kendi tercümanının tercümesini ve hazır bulunmasını ister. Bizim tercümemiz bu durumda size para kaybettirir.

Almanya’dan yapılan Türkçe kimlik tercümesi şu durumlarda işe yarar:

• Dosya Almanya’dan postayla gidiyorsa: Bir Türk avukatı, mahkeme veya kurum, kimliğinizin Türkçe tercümesini dosyaya istiyor ve siz Türkiye’ye gitmiyorsunuz.
• Kurum açıkça kabul ettiğini söylüyorsa: Bazı kurumlar Almanya’da yeminli tercümanın yaptığı ve apostil aldığı tercümeyi kabul eder. Önceden yazılı olarak sorun.
• Hazırlık ve kontrol için: İsim yazımının Türk belgeleriyle tutarlı olup olmadığını önceden görmek istiyorsanız. Özellikle miras ve tapu dosyalarında isim farklılıkları işlemi durdurabilir.
• Almanya’daki bir kurum için: Nadiren de olsa bir Alman kurum, örneğin bir mahkeme, Türk pasaportunun veya kimliğinin onaylı Almanca tercümesini isteyebilir.

İsim yazımı: ICAO, ş-ğ-ü ve BGH kararı

Kimlik tercümesinde en önemli bilgi isimdir. Bir harf farkı, Türkiye’de tapu veya miras dosyasının durmasına yol açabilir.

Pasaporttaki iki farklı yazım

Pasaportlar uluslararası sivil havacılık örgütü ICAO’nun Doc 9303 standardına göre düzenlenir. Bu standarda göre pasaportun görsel bölümünde (fotoğrafın yanında) Ş, Ğ, Ü gibi ulusal harfler kullanılabilir. Alt kısımdaki makinece okunan iki satırda (MRZ) ise işaretli harf yasaktır: Ş “S”, Ğ “G”, Ç “C” olur; Ü ve Ö, düzenleyen ülkeye göre “UE/U” ve “OE/O” olarak yazılır. Bu yüzden Alman pasaportunda “Müller” görsel bölümde “MÜLLER”, alt satırda “MUELLER” olarak görünebilir.

Tercümede esas alınan yazım, görsel bölümdeki yazımdır. Biz ismi harf harf, işaretleriyle aynen aktarırız; MRZ satırındaki yazım farklıysa bunu tercümede ayrıca gösteririz.

BGH 2023: Belgedeki yazım bağlayıcıdır

Alman Federal Mahkemesi (BGH), 8 Şubat 2023 tarihli kararında (XII ZB 402/22) şunu netleştirdi: Yabancı bir belgede ismin Latin harfleriyle yazımı zaten varsa, Alman nüfus kaydı bu yazımı harf harf almak zorundadır. Alman makamlarının başka bir yazım seçme yetkisi yoktur. Mahkeme bunu, Almanya’nın taraf olduğu CIEC 14 No.lu Sözleşmeye dayandırdı.

Bu kararın tercüme için anlamı açıktır: Tercüman da ismi “düzeltemez”, “Almancalaştıramaz” veya “Türkçeleştiremez”. Alman kimliğinizde “Oezdemir” yazıyorsa tercümede de “Oezdemir” yazılır; Türk kayıtlarınızda “Özdemir” olması ayrı bir konudur. Bu tür farklılıklar için kimliği değil, nüfus kayıtlarını düzeltmek gerekir.

Apostil ve onaylı kopya

Almanya ve Türkiye, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraftır. Ama kimlik kartı ve pasaportun kendisine uygulamada apostil konmaz. Kimlik, aslı gösterilerek kanıtlanır.

Türkiye’deki bir kurum kimliğinizin onaylı bir kopyasını Almanya’dan istiyorsa yol şudur:

• Onaylı kopya: Kimliğinizin fotokopisini Almanya’da bir notere veya yetkili bir kuruma onaylatırsınız (beglaubigte Kopie). Basit, onaysız bir fotokopiye apostil konmaz.
• Apostil: Onaylı kopyaya, eyaletinize göre yetkili makam (genellikle Landgericht) apostil verir.
• Tercüme: Onaylı kopya ve apostil Türkçeye çevrilir. Almanya’da yeminli tercümanın yaptığı onaylı tercümeye de ayrıca apostil alınabilir.

Bu zincir, kurum gerçekten istiyorsa anlamlıdır. Birçok durumda kurum, işlem günü aslını görmekle yetinir. Önce sorun; gereksiz apostil hem zaman hem para kaybıdır.

En sık yapılan 6 hata

1. Notere gitmeden Almanya’da tercüme yaptırmak: Noter kendi tercümanını isterse bu tercüme kullanılmaz. Önce noteri arayın.
2. Süresi dolmuş pasaportla başvurmak: Türkiye’de evlilik ve noter işlemlerinde geçerli belge istenir. Pasaportunuz işlemden önce dolacaksa yenisini bekleyin; tercüme de yeni pasaporttan yapılmalıdır.
3. İsmi “düzelterek” yazdırmak: Tercümede isim belgedeki gibi kalır. Farklı yazım istiyorsanız tercüme bunu çözmez; nüfus kaydını düzeltmeniz gerekir.
4. Mavi Kartı unutmak: Yeni tip Mavi Kartınız varsa çoğu noter ve konsolosluk işleminde pasaport tercümesine gerek kalmayabilir.
5. Kimliğe apostil aramak: Kimliğin kendisine apostil konmaz. Gerekirse onaylı kopyaya veya tercümeye alınır.
6. Yalnızca ön yüzü göndermek: Alman kimlik kartının arka yüzünde adres ve göz rengi gibi bilgiler vardır. Kurum tam tercüme istiyorsa iki yüz de tercüme edilir.

“Son 16 ayda yaklaşık 190 kimlik ve pasaport tercüme ettik; bunların yaklaşık 135’i Alman kimliğinin Türkçeye çevirisiydi. Müşterilerimizin çoğu Alman vatandaşlığına geçmiş, Türkiye’de miras veya tapu işi olan aileler. Kimlik tercümesi istediğinizde ilk sorum şudur: Belgeyi Türkiye’de kime vereceksiniz? Cevap ‘notere’ ise, önce o noteri arayın. Çoğu zaman kendi tercümanı vardır ve bizim tercümemize ihtiyacınız kalmaz.”

Ali Harun Balkaya
Yeminli tercüman, Balkaya Übersetzungen, Wuppertal

Sık sorulan sorular

Ali Harun Balkaya
Frankfurt ve Limburg Bölge Mahkemeleri (Türkçe) ile Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi (İngilizce) tarafından yetkilendirilmiş yeminli tercüman. Wuppertal Üniversitesi İktisat ve Boğaziçi Üniversitesi Bilişim İşletme Sistemleri mezunu. Balkaya Übersetzungen 2007’den beri Almanya’nın her yerine belge tercümesi yapıyor. Biz kimiz?

İlgili rehberler

Kaynaklar

• T.C. Stokholm Büyükelçiliği – Noterlik işlemleri bilgi notu (Noterlik Kanunu md. 72, Mavi Kart, tercüme)
• T.C. New York Başkonsolosluğu – Vekaletname için istenen belgeler (yabancı pasaport, pasaport tercümesi, yeni tip Mavi Kart)
• Melikgazi Belediyesi – Yabancı uyruklulardan nikâh için istenen belgeler
• Göç İdaresi Başkanlığı – e-İkamet istenen belgeler
• ICAO Doc 9303, Part 3 – Makinece okunabilir seyahat belgeleri
• beck-aktuell – BGH, 8.2.2023, XII ZB 402/22 (soyadı transliterasyonu)
• § 23 VwVfG – Amtssprache
• Auswärtiges Amt – Legalisation ve apostil SSS

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Noterlerin, konsoloslukların ve belediyelerin uygulamaları değişebilir; işlemden önce ilgili kurumun güncel şartlarını kontrol edin.